Angelus

Punktem wyjścia dla fikcyjnej filmowej historii jest historia prawdziwa: dzieje zdumiewającego i niezwykłego, w skali światowej, fenomenu, jakim była janowska gmina okultystyczna, działająca na Śląsku w latach 30. i w dwóch pierwszych dekadach powojennych.

Fenomen ten - świadomie w PRL fałszowany - zaistniał w powszechnej świadomości jedynie dzięki jednemu swemu aspektowi: dzięki malarstwu członków gminy, które w kilku przypadkach (Teofil Ociepka, Erwin Sówka) osiągnęło - w kategorii malarstwa naiwnego - światowy sukces. Twórczość owa przesłoniła to, co było jej przyczyną i źródłem: hermetyczne nauki i praktyki alchemiczne oraz teozofię janowskich okultystów.

Historia, którą opowiada film wydaje się tak fantastyczna i nieprawdopodobna, że niezbędne jest tu przypomnienie faktów, które ją zainspirowały.

Poetyka Angelusa to "realizm magiczny", którego podstawową zasadą jest stopienie w organiczną całość dwóch rzeczywistości: realnej (konkretnej i historycznej: Śląsk roku 1953, codzienne życie górników) i poetyckiej (fantastycznej, magicznej, wizyjnej).

Wewnątrz tej poetyki w Angelusie mieści się całe bogactwo tonacji emocjonalnych i stylistycznych - od realizmu po magiczny surrealizm; od komizmu po tragizm i patos; od sensacyjnych wątków po sceny symboliczne.

Przesłanie i sens filmu są oczywiste: to obrona poetyckiej, metafizycznej wrażliwości i wyobraźni, postawy poszukiwania Tajemnicy i Sensu; a historycznie: to realna obrona człowieka przed niszczącym jego duchowość - materializmem, technicyzmem, totalitaryzmem. Historia bohaterów Angelusa - zwraca uwagę na inną głębszą rzeczywistość, wyzwala myśl i wyobraźnię widza z kolein i rutyny codzienności.