Śpiewać o śliwkach

Czeskie kino ma się znakomicie, między innymi dzięki niesłychanemu talentowi Jana Hřebejka. Ten reżyser przyzwyczaił już widzów do swej znakomitej passy fabularnej, datującej się od wspólnego z Petrem Jarchovským arcydzieła - Musimy sobie pomagać. Tym razem zrealizował, w oparciu o scenariusz przyjaciela, komediodramat Niedźwiadek o prasko-rzymskich perypetiach trójki przyjaciół. Trzydziestopięcioletni Jirka, Roman i Ivan znają się od szkolnej ławki, ale pozostali bliskimi sobie osobami. Wybrali odmienne drogi życiowe: pierwszy z nich to właściciel galerii, kolejny jest lekarzem, zaś ostatni pracuje jako dyplomata. W zasadzie wszyscy żyją podobnie, ale to Ivanowi udaje się najlepiej urządzić. Poważane stanowisko za granicą kraju, (z pozoru) szczęśliwsze małżeństwo, coraz więcej dzieci.

Galeria barwnych postaci była możliwa do osiągnięcia dzięki błyskotliwej ekipie aktorskiej. Hřebejkowi zawierzyli najlepsi czescy aktorzy (Jiři Machaček, Roman Luknar i Ivan Trojan), którzy zagrali po prostu bezbłędnie. Na dodatek odtwarzani przez nich bohaterowie noszą ich własne imiona.

Reżyser zaskakuje widzów kłopotami małżeńskimi Jirka i Romana, ukazanymi ze słodko-gorzkiej perspektywy. Ich skrywane kłopoty wybuchają ze zdwojoną siłą po przypadkowym zainicjowaniu – w wyniku kłótni o brudne mieszkanie czy ujawnieniu podwójnego życie bohatera. Zmęczeni życiem czescy cierpiętnicy zadają sobie pytanie: jak osiągnąć szczęście w tak prozaicznym życiu? Hřebejk sygnalizuje rozwiązanie za pomocą strof chińskiej liryki - dobrze jest znać prawdę i głośno o niej śpiewać, ale lepiej znać prawdę i śpiewać o śliwkach. Zresztą wielce wymowne i nie mniej poetyckie jest motto filmu: woda jest silniejsza niż kamień, miękkie jest mocniejsze niż twarde, a zasady kobiece są silniejsze od zasad męskich.

Błyskotliwie przeplatające się w scenariuszu Jarchovský'ego małżeńskie losy, ujawniają niepokojące podobieństwa. W sumie przyjaciele popełniają zbliżone błędy, nie doceniając swych partnerek. Kobiety nie wybaczają zaniedbania przez mężów. Niedźwiadek to mozaika rozmaitych życiowych doświadczeń, zainspirowanych przez życie. Ale te osobiste historie wydają się być zabawne dla widzów, którym prasko-rzymskie opowieści są autentyczne i bliskie emocjonalne, takie problemy dotykają też zwykłych ludzi, którzy mogą utożsamić się z bohaterami Niedźwiadka.

Hřebejk koncentruje się na niepowodzeniach mężczyzn przechodzących egzystencjalne kryzysy i poturbowanych przez kłopoty, Według scenarzysty, a za nim i reżysera to kobiety okazują się silniejszymi osobowościami.

Pozornie trudno zdefiniować temat Niedźwiadka, który obejmuje relacje pomiędzy kobietami i mężczyznami, a także rodzicami oraz ich pociechami. Reżyser prezentuje różne przejawy miłości (w tym zdrady małżeńskiej), podobnie jak perspektywy wychodzenia z kryzysów małżeńskich. Jednak najważniejsze w filmie okazują się sposoby radzenia sobie z kłopotami, ale też przyczyny niepowodzeń.