Tim Burton

Pierwszym pełnometrażowym filmem młodego reżysera (i wizytówką do dalszej kariery) była Wielka przygoda Pee-wee (1985), komedia z popularnym w USA komikiem.

Kolejny jego film, Sok z żuka (1998), był wybuchową mieszanką niezwykle już wtedy popularnego kina Nowej Przygody oraz czarnej komedii (można dopatrzyć się nawet analogii do Upiora rodu Canterville'ów Wilde'a). Grali w nim m.in. Michael Keaton, Geena Davis, Alec Baldwln i Winona Ryder.

Trzeci film Burtona uczynił zeń gwiazdę pierwszej wielości. Był to oczywiście Batman (1989) - pierwsza udana ekranizacja tego komiksu, z udziałem Michaela Keatona, Kim Basinger i samego Jacka Nicholsona. Wizja Burtona była bardzo mroczna, operowa, gotycka. Czerpała wiele z pierwowzoru, ale nie tylko - wyraźnie już widać tendencje reżysera do rozbudowanej plastyki, do mrocznych klimatów, do mieszania wizyjności z jarmarkiem.

Potem był Edward Nożycoręki - poetycka baśń o współczesnym Pinokiu, z przejmującą kreacją Johnny'ego Deppa (któremu partnerowała Winona Ryder).

Dzisiejsze Hollywood kocha sequele swych największych hitów, więc realizacja filmu Powrót Batmana (1992) była oczywistością. Burton zrealizował ową kontynuację aż... za dobrze: film jest jeszcze lepszy od pierwowzoru, ale tak mroczny i ponury, że producenci nie zdzierżyli - odebrano ten temat niepokornemu artyście, zaś dwa następne (mocno sztampowe) "Batmany" powierzono posłusznym rzemieślnikom. Obok czarnej już zupełnie tonacji filmu Burtona w pamięć zapadają role Michaela Keatona (to i jego pożegnanie z cyklem!), Michelle Pfeifer, Christophera Walkena oraz wielka kreacja Danny'ego De Vito.

Ed Wood (1994) to, nakręcona na taśmie czarno-białej, biografia najgorszego reżysera w historii Hollywood - autora tak nieudolnych filmów SF i horrorów, że aż doczekały się one, paradoksalnie, swych gorących fanów! Rolę tytułową Burton powierzył znów Johnny'emu Deppowi, zaś Belę Lugosiego (najsłynniejszego ekranowego Draculi, który na stare lata popadł w obłęd) zagrał Martin Landau (nb. Oscar za rolę drugoplanową). Polski paradoks: ów znakomity film trafił do naszych kin w paru zaledwie kopiach...

Marsjanie atakują! (1996) to totalna zgrywa, parodia filmów inwazyjnych - zainspirowana zresztą dziecięcymi nalepkami z lat 50. Drapieżna satyra plus doborowa obsada (m.in. Jack Nicholson w podwójnej roli - a chciał zagrać wszystkie!) oraz bajkowe efekty specjalne.

Jeździec bez głowy (1999). Tu polskie tłumaczenie jest mylące, gdyż odsyła do innego pierwowzoru literackiego - gdy w rzeczywistości to adaptacja utworu Washingtona Irvinga Sleepy Hollow. Wielki sukces artystyczny reżysera: przepięknie fotografowana stylowa opowieść o racjonaliście tropiącym irracjonalne - z Johnny'm Deppem w roli głównej (po raz trzeci!) oraz z Christopherem Walkenem.

Nieustające pasmo sukcesów nie jest jednak możliwe. Remake klasycznej Planety małp (2001) to, mimo imponującej jak zwykle plastyki i Tima Rotha w jednej z głównych ról, zdecydowanie porażka reżysera.

Ponadto Tim Burton jest współautorem dwóch uroczych animowanych makabresek: Miasteczka Halloween (1993) i Gnijącej panny młodej Tima Burtona (2005).

Strona nieoficjalna: www.timburtoncollective.com