Utracona niewinność Lee Geum-ja

plakat filmu Utracona niewinność Lee Geum-ja

Zamykająca filmową "trylogię zemsty" Park Chan-wooka Pani Zemsta to niezwykła przypowieść o niemożności odzyskania utraconej niewinności i uwodzicielskiej sile Zła, która staje się piętnem na całe życie. Przypowieść ubrana w zgrabny kostium postmodernistycznej zabawy z widzem. Pozornie mamy tu do czynienia z kolejnym obrazem z gatunku "revange movie" - budzącą skojarzenia z Kill Billem - opowieścią o skrzywdzonej dziewczynie, której największym pragnieniem jest ukaranie człowieka odpowiedzialnego za jej los. Historia Lee Geum-ja, skazanej na 13 lat więzienia za zabójstwo 5-letniego chłopca, to jednak tylko pretekst do filozoficznych rozważań. Podczas, gdy Quentin Tarantino poprzestaje na żonglowaniu konwencjami, Park Chan-Wook zagłębia się w zakamarki ludzkiej duszy. Jednocześnie w warstwie technicznej nie ustępuje jednak pola swemu amerykańskiemu koledze. Wysmakowane zdjęcia, dynamiczny montaż, nielinearna struktura fabuły i zapadająca w pamięć, wywiedziona z inspiracji muzyką klasyczną, ścieżka dźwiękowa to składniki tej niezwykłej filmowej uczty.

Zmuszona szantażem do wzięcia na siebie winy zabójcy 19-letnia Lee trafia do więzienia. Za kratami wspina się po drabinie więziennej hierarchii przybierając rolę Panny Uczynnej, a w duszy planując zemstę. W ciągu 13 lat odsiadki niepostrzeżenie przechodzi całkowicie na stronę Zła, dokonując nieodwracalnych wyborów. Kontakty, jakie nawiązuje za kratkami, i zaufanie, które zdobywa, okażą się pomocne przy realizacji misternie skonstruowanego planu. Symboliczne namaszczenie na Apostoła Zła ma miejsce w momencie zamordowania przez Lee towarzyszki z celi - nazywanej Wiedźmą - nieformalnej przywódczyni więziennej społeczności, która terrorem i przemocą podporządkowała sobie innych. Lee okazuje się od niej sprytniejsza i detronizuje "starą królową". Przestępując próg wolnego świata Lee zrzuca maskę Uczynnej i przyjmuje rolę Anioła Zemsty. Z tego też powodu odtrąca dłoń, wspierającego ją za więziennym murem katolickiego księdza, podającą jej talerz białego tofu - symbol komunii pozwalającej dostąpić nowego życia.

Wydarzenia, które skierowały Lee na ścieżkę zemsty, były zaledwie kataliztorem pozwalającym ujawnić się tkwiącym w niej siłom. Przez lata osadzenia Lee dała się zdominować atawistycznej, ciemnej stronie swojej natury i jej postępowanie od początku jest tego logiczną konsekwencją. Jest świadoma tego, iż nie ma dla niej miejsca w nowym świecie oferowanym przez chrześcijańską wspólnotę. Wyklucza ją z niego paląca chęć zadośćuczynienia i nieumiejętność dokonania aktu miłosierdzia. To skazuje ją na los kobiety tragicznej, która jednak we współczesnym świecie znajduje akceptację i wsparcie. Park Chan-wook pokazuje wyraźnie, iż dobro dawno przegrało walkę o rząd dusz i występuje w zaniku.

Jedyną pozytywną wartością, jaką udało się zachować Lee, jest wspomnienie odebranej jej córki. Wówczas niemowlęcia, dziś nastolatki. Odnalezienie jej i próba nawiązania ponownych relacji, stanowiące równoległy wątek opowieści, są swoistą metaforą tęsknoty do raju utraconego, niewinnego świata dzieciństwa. Spotkanie po latach nie wpływa jednak na zmianę planów Lee. Zemsta musi się dopełnić.

Akt, którego jesteśmy świadkami, przybiera jednak formę zgoła inną od zamierzonej. Dowiadując się o kolejnych ofiarach Mr Beaka Lee oddaje mordercę w ręce rodzin zabitych dzieci. Operująca zjadliwym ostrzem satyry scena pokazuje kryzys instytucji zaufania społecznego takich jak policja i sądy, jednocześnie ujawnia też bezmiar duchowej pustki, która, niczym erozja, trawi współczesne społeczeństwo. Oburzenie rodziców pomordowanych wywołują nie tyle popełnione zbrodnie, lecz niewywiązanie się przestępcy ze swoistej "umowy handlowej" jaką była wymiana okupu na porwaną osobę. Siła mroku tkwi w każdym z Nas, inicjując samosąd Lee nieświadomie pomaga odnaleźć ją innym. Zemsta dokonana cudzymi rękami nie daje jej jednak satysfakcji. Podczas grzebania zlinczowanego Beaka Lee, w akcie rozpaczy, strzela do zmasakrowanego ciała. Podporządkowane jednemu celowi życie Lee Geum-ja, zostało zaplanowane tylko do tego momentu. Dopełnienie się zemsty nie staje się aktem oczyszczenia. Wiara w jej uzdrawiającą moc okazuje się być oparta na fałszywych przesłankach. Lee zdaje sobie z tego sprawę dopiero w ostatniej scenie filmu, gdy próbuje desperacko pożreć symboliczne białe tofu - tym razem podawane jej przez odnalezioną córkę. Niewinność to dar, którego nie da się odzyskać. Park Chan-wook nie sugeruje jednak, iż można uchronić się przez jego utratą. Mr Beak może czaić się wszędzie. Czy Lee będzie w stanie obronić swoją córkę przed kolejnym jego wcieleniem? To pierwsze prawdziwe wyzwanie, możliwość zmierzenia się z materią życia po serii ról: Uczynnej, Skrzywdzonej, Zemsty. - "Czy naprawdę chcesz ją odesłać" (do przybranych rodziców) - pytanie zadane przez przyjaciela Lee, młodego pracownika cukierni, wybrzmiewa cicho wśród padającego śniegu. Pozostaje jednak bez odpowiedzi.

Podyskutuj o tym filmie na forum!


blog comments powered by Disqus