Jazzman z Gułagu


Reżyseria: Pierre-Henry Salfati
Scenariusz: Pierre-Henry Salfati


Rok produkcji: 1999
Tytuł oryginalny: The Jazzman from the Gulag
Czas trwania filmu: 58 min.
Produkcja: USA
Gatunek: dokumentalny, muzyczny

Urodzony w Berlinie w 1910 roku w żydowskiej rodzinie Adolf ‘Eddy’ Rosner zaczął karierę w stolicy Niemiec w najbardziej wówczas nowatorskim zespole jazzowym – Weintraub Syncopators. Zdobył wtedy sławę i nobilitujący przydomek: Biały Louis Armstrong. Jego popisowym numerem była gra na dwóch trąbkach jednocześnie.

Kiedy władzę w jego kraju zdobyli naziści, muzyka Rosnera uznana została za zdegenerowaną i deprawującą. Artysta wyjechał do Polski. Tam poznał swoją pierwszą żonę – Ruth Kamińską. Szczęście nowożeńców nie trwało długo. We wrześniu 1939 roku wybuchła wojna i Rosner znów musiał uciekać. 15 października, w przebraniu oficera Wehrmachtu, udało mu się przeprowadzić żonę i członków swojego zespołu Jack Band przez nowo powstałą granicę niemiecko-sowiecką.

W Białymstoku spotkał Pantalejmona Ponomarienkę, pierwszego sekretarza Komunistycznej Partii Białorusi, szczęśliwie wielkiego miłośnika jazzu. Tak zaczął się rosyjski etap kariery muzyka, który zmienił wtedy imię na Eddy. W ZSRR nazywany był Złotą Trąbką. W 1941 roku zlecono mu dziwne zadanie. W Soczi dał koncert przed pustą widownią. W rzeczywistości przysłuchiwał mu się sam Stalin. Pochlebna opinia generalissimusa nie zapewniła jednak Rosnerowi bezpieczeństwa. Wkrótce jazz zaczął być utożsamiany ze zgniłym Zachodem. Eddy trafił do aresztu, był przesłuchiwany, wymuszono na nim przyznanie się do winy. Zwolniono go dopiero po śmierci Stalina.

W środowiskach artystycznych ZSRR powrót Rosnera na estradę wywołał entuzjazm, ale władze nadal były mu nieprzychylne. Trzeba też było odwilży i interwencji prezydenta USA Richarda Nixona, aby umęczony Eddie mógł znów zobaczyć Niemcy – swoją ojczyznę.

Zmarł 8 sierpnia 1976 roku, rozczarowany, ubogi, bez przysługującego mu odszkodowania.

Opowieść o życiu wielkiego muzyka otrzymała Nagrodę Emmy oraz Grand Prix 2. Międzynarodowych Dni Filmu Dokumentalnego „Rozstaje Europy” w roku 2000.



blog comments powered by Disqus