Animowany zawrót głowy

Autor: Małgorzata Lewandowska
12 lipca 2008

Czwarty dzień festiwalu Animator należał do Zbigniewa Rybczyńskiego. Jego twórczość została zaprezentowana dwa razy. Pierwszą była retrospektywa jego filmów w postaci autorskiego montażu stworzonego przez Rybczyńskiego pt. The Best of Zbig. Natomiast w ramach cyklu „Kino o północy” widzowie mieli okazję zobaczyć wielokrotnie nagradzaną Orkiestrę - alegoryczną wizję nieodwracalnego upadku komunizmu.

Filmexperiments – historia animacji niemieckiej był kolejnym pokazem z cyklu „Pionierzy animacji”. Widzowie mieli okazję zobaczyć filmy eksperymentalne najważniejszych i najbardziej znanych niemieckich artystów z początków XX wieku. Znaczącą rolę w rozwoju animacji odegrał Guido Sebber, który brał udział w animacji takich filmów jak Student z Pragi czy Golem. Jego film Tajemnicza puszka z zapałkami (1909-1910) pokazany podczas retrospektywy jest jednym z pierwszych niemieckich filmów animowanych. Inni twórcy, tacy jak Viking Eggeling (Symfonia diagonalna, 1924-1925), Hans Richter (Rytm 21, 1921) oraz Walter Ruttman (Opus III, 1925), konfrontowali się z panującymi trendami w sztuce, szukając możliwości, aby zobrazować czas i rytm. Wczesna animacja niemiecka była również źródłem pierwszych reklam.

Dla miłośników Waleriana Borowczyka, wernisaż „B. Boro. Borowczyk” jest prawdziwą gratką. Dzięki udostępnionym fragmentom kolekcji po raz pierwszy udało się skonfrontować kilka okresów twórczości plastycznej i kinematograficznej Waleriana Borowczyka, ukazując jej zróżnicowane bogactwo trwające od lat 50 do 90. Znalazło się tam 12 plakatów z lat 50 udostępnionych przez poznańskie Muzeum Narodowe. Liczne szkice, obrazy, rekwizyty z filmów, unikalne fotografie, rzeźby dźwiękowe – wszystko to można zobaczyć w poznańskim Zamku. Nie zabrakło również projekcji fragmentów jego filmów. „Borowczyk uchodzi dziś w powszechnej świadomości za twórcę artystycznego filmu erotycznego, chociaż ta tematyka zdominowała tylko ostatnie kilka lat jego twórczości. Towarzysząca wystawie retrospektywa twórczości reżysera pozwoli zburzyć ten upraszczający mit i przedstawić go jako jednego z największych filmowych eksperymentatorów XX wieku.” Wystawa trwa do 17 sierpnia.

Festiwal Animator prezentuje także filmy z innych światowych festiwali takich jak Bruksela ’58 – historycznego konkursu filmu eksperymentalnego, w którym nagrody zdobyły filmy nieznanych wtedy twórców z Polski. Grand Prix zdobył Dom Lenicy i Borowczyka, a wyróżnienie Dwaj ludzie z szafą Polańskiego. Kolejnym festiwalem jest Aurora, Norwich, angielski festiwal filmów eksperymentujących z obrazem. Następnym festiwalem jest starszy brat Animatora, krakowski festiwal Etiuda & Anima, gdzie artystyczny film animowany stanowił szczególny przedmiot zainteresowania od początku festiwalu w 1994 roku. Podczas trwania festiwalu aż pięć nagród powędrowało do uczniów Jerzego Kuci z krakowskiej ASP. W 2007 roku przewodniczącym Jury był Witold Giersz, który jest także jurorem na tegorocznym festiwalu Animator.

Czwartego dnia zostały zaprezentowane przedostanie zestawy filmów konkursowych. Na uwagę zasługuje film Refreny Wioli Sowy, gdzie w muzykę Leszka Możdżera zostają wkomponowane nastrojowe kobiece szepty. Zabawną historią jest szwajcarskie Tôtoutard, opowieść o nagłej zbieżności światów takich odmiennych postaci jak wiewiórka i nietoperz. Polscy twórcy też nie stronią od humoru, co jest widoczne w takich filmach jak Laska Michała Sochy, W odmętach kosmosu, czyli gdzie jest księżyc? Roberta Turło czy Film mówiony Wojtka Bąkowskiego, nawiązującego do filmów Juliana Antonisza. Wzruszającym filmem ze Słowacji jest Jej ubrania, film o mężczyźnie, który ukazany w trzech kluczowym momentach swojego życia nigdy nie zapomniał o rodzinie, którą stracił podczas wojny, ale zyskał też miłość kobiety, która pomogła mu przetrwać te trudne chwile.

Dzień 5

Po filmach Instytut Benjamenta i Stroiciel trzęsień ziemi przyszedł czas na retrospektywę krótkometrażowych filmów tajemniczych Braci Quay. Pokaz filmów połączony ze spotkaniem z bliźniakami przybliżył widzom, którzy tłumnie przybyli do poznańskiego Kina Apollo, ich intrygującą twórczość. In Absentia (2000) jest historią kobiety bezustannie piszącą ten sam list wiecznie łamiącym się ołówkiem. Film został zadedykowany „E.H. , która przebywała w domu dla obłąkanych, skąd pisała listy do męża”. Najbardziej znany film lalkowy Braci Quay Ulica krokodyli (2000) na podstawie książki Brunona Schulza, został zaliczony do grupy najlepszych animacji wszechczasów. The unnameable little broom (The epic of Gilgamesh) (1985) jest bardzo skróconą wersją eposu o Gilgameszu, który w filmie Braci Quay jest groteskowym dzieckiem, bezwzględnym despotą , jeżdżącym na rowerze z trzema kołami, bezustannie patrolującym swój teren. Na pokazie filmów obecny był kompozytor muzyki do filmów Braci, Polak Leszek Jankowski. Bracia podkreślali jak ważna jest dla nich współpraca z Leszkiem oraz muzyka, którą tworzy do ich filmów. „Muzykę darzymy ogromnym zaufaniem. Pracę nad większością filmów animowanych rozpoczynamy od muzyki. Tak nam się najlepiej pracuje. Pozwalamy muzyce prowokować i kształtować obraz. Przemawianie wewnętrznym językiem muzyki umożliwia ujawnianie ukrytych tajemnic.” Bracia już zapowiedzieli pracę nad nową produkcją od 8 sierpnia. Inventorium of traces będzie kręcone w Polsce, na zamku w Łańcucie, gdzie przez jakiś czas żył Jan Potocki. To właśnie jego ślady pragną odnaleźć Bracia Quay w swojej najnowszej produkcji. Timothy i Stephen są kultowymi postaciami filmu animowanego. Po obejrzeniu retrospektywy, sam pan Witold Giersz określił ich „mistrzami tworzenia nastroju”.

Swoją retrospektywę na festiwalu Animator miał także Witold Giersz. W jej ramach zostały zaprezentowane filmy, które już na stałe weszły do kanonu polskiej animacji, takie jak Koń (1967), Czerwone i czarne (1968) czy Wspaniały marsz (1967). W karierze Witolda Giersza za przełomową uznaje się realizację w 1960 Małego westernu. Od tego filmu rozpoczął się okres intensywnych poszukiwań twórcy, który podjął ambitne próby w zakresie filmu autorskiego, eksperymentując zwłaszcza z technika malarską w animacji. Według zapowiedzi ma powstać kolejny autorski film Witolda Giersza, inspirowany kulturowym i plastycznym fenomenem malarstwa jaskiniowego.

Jednym z ostatnich pionierów animacji, którego twórczość została zaprezentowana na festiwalu Animator był Emile Cohl. W tym roku obchodzone jest 100-lecie powstania pierwszego animowanego filmu z fabułą Fantasmagorie. Z tej okazji Filmoteka Narodowa przygotowała unikalny pokaz filmów Cohla, który jest twórcą pierwszej kolorowej animacji, pierwszej animowanej reklamy, pierwszego animowanego filmu opartego na satyrycznym scenariuszu swojego autorstwa. Powołał do życia pierwszego animowanego bohatera – Fantoche. Jego dokonania były źródłem inspiracji m. in. dla Walta Disney’a i Normana McLarena i wpłynęły znacząco na rozwój światowej animacji. Co najważniejsze, Cohl podniósł animacje do rangi sztuki i nadał jej poetycki sens. Widzowie mogli się o tym przekonać oglądając takie filmy Cohla jak: Fantasmagorie (1908), Dramat u Fantoche’ów (1908), Komiczne generacje (1908), Matrymonialne buty (1908), Sprawy sercowe (1909), Binetoskop (1910) czy Malarz neoimpresjonista (1910).

Pomimo burzy w piątek o godz. 22.30 w namiocie festiwalowym rozpoczęła się „Wilkanoc”, na którą przybyły tłumy fanów twórczości Mariusza Wilczyńskiego oraz Fisza/Emade. Ten unikalny projekt Wilczyńskiego i braci Waglewskich pełen był rysowania i grania na żywo. Do improwizowanej muzyki, Wilk tworzył swoje rysunki, a proces ich tworzenia widzowie mogli śledzić na ekranie. Rysowanie było przeplatane pokazami filmów Wilczyńskiego takich jak Niestety, Mojej manie i sobie, Wśród nocnej ciszy czy Śmierć na pięć, do której grali Fisz i Emade wraz ze swoim projektem Tworzywo Sztóczne. Muzyka braci pełna elektronicznej awangardy zdawała się idealnie pasować do twórczości Wilka – tej tworzonej na żywo i tej okrzykniętej kultową.

Piątego dnia został zaprezentowany już ostatni, dziewiąty zestaw filmów konkursowych. Francuski Nowe życie jest inspirowany życiem i twórczością Gerarda de Nervala i ukazuje poetę ogarniętego myślą o pewnej wspaniałej diwie. Kolejnym filmem z Francji o zupełnie innej wymowie jest Zaćmienie – metafora nieograniczonej przez śmierć wolności. Interesującym wizualnie filmem jest niemieckie Oddanie wilka morskiego , na podstawie Joachima Ringelnatza o marynarzu, który nie może ścierpieć śmierci ukochanej kobiety. Twórcy pozostałych filmów z humorem potraktowali opowiadane przez siebie historie. Łotewska Czarna skrzynka ukazuje życie dziwnych stworów, w których ręce wpada tajemnicza czarna skrzynka. Szwajcarski Wagonik opowiada o staruszku podróżującym kolejką liniową, która z każdym kichnięciem starszego pana rozpada się na kawałki. Już w sobotę nastąpi rozwiązanie konkursu. Podobno zdania jury, co do zwycięzcy są podzielone. Wieczorem okaże się, który film otrzyma Złotego, Srebrnego i Brązowego Pegaza. Przewidziano także wyróżnienia za scenariusz, muzykę, debiut, film dla dzieci oraz film o tematyce ekologicznej.



blog comments powered by Disqus