Mychajło Mychajłowicz Kocibiński

Ur.: 17 września 1864 , Winnica, Podole, Ukraina
Zm.: 25 kwietnia 1913
zdjęcie

Mychajło Kociubyński (Михайло Коцюбинський, 1864-1913) – prozaik, działacz kulturalny i społeczno-polityczny; urodził się na Podolu w Winnicy w rodzinie urzędnika, ukończył szkołę ludową w Barze, w 1880 r. Seminarium Duchowne w Szarogrodzie; zapoznał się z ideami ruchu narodowców ukraińskich, aresztowany w 1882 r., od 1884 r. aż do końca życia objęty był ciągłą obserwacją policji carskiej. W 1890 r. na krótko wyjechał z Rosji do austro-węgierskiej Galicji, we Lwowie zapoznał się m.in. z Iwanem Frankiem, Wołodymyrem Hnatiukiem, Mychajłem Pawłykiem; w latach 1892-1893 był członkiem nielegalnej organizacji niepodległościowej „Bractwo Tarasowców” (od imienia Szewczenki Taras), utworzonej przez studentów, późniejszych działaczy społecznych i politycznych m.in. Borysa Hrinczenkę, Iwana Łypę, Mykołę Michnowskiego. W latach 1893-1897 pracował w Besarabii i na Krymie w komisji zwalczającej filokserę. W 1898 r. na stałe przeniósł się do Czernihowa, pracował jako kierownik biura statystycznego. W latach 1906-1908 przewodniczył czernihowskiemu oddziałowi ogólnoukraińskiego towarzystwa oświatowego „Proswita”, urządzał w swoim domu „poniedziałki literackie” (1906-1907), następnie „soboty literackie” (1911-1912), w których brała udział młodzież zainteresowana literaturą, pod okiem Kociubyńskiego pierwsze szlify literackie zdobywał m.in. przyszły poeta Paweł Tyczyna. W związku z rozwojem ciężkiej choroby serca wyjeżdżał leczyć się do Włoch, Niemiec, Szwajcarii. W 1911 r. Stowarzyszenie Miłośników Literatury, Nauki i Sztuki Ukraińskiej przyznało mu dozgonna pensję. Miała ona na celu także pomoc w leczeniu, jednak choroby nie udało się powstrzymać. Umarł w Kijowie.
Mychajło Kociubyński twórczość literacką rozpoczął w 1884 r., pierwszych prób nie opublikował. Większość opowiadań z lat 80-ych napisał w manierze realistycznej, uzależnionej stylistycznie od etnografizmu. Interesował się w nich życiem ludu, co utrzymało się, jakkolwiek ze znacznymi odstępstwami na rzecz inteligencji, także później, jednak całkowitej zmianie uległ styl jego pisarstwa, zamieniony na przełomie lat 80/90-ych przez impresjonizm. Najdoskonalszym pod względem zastosowanych środków artystycznych, impresjonistycznie zorganizowanego języka i techniki obrazowania krytyka uznaje nowelę „Intermezzo” (1908). Jej tematem jest podjęta przez inteligenta nieudana próba porzucenia cywilizacji oraz moralnych zobowiązań interpersonalnych. Głębokie studia psychologiczne nad zbrodnią indywidualną podjął w nowelach „Persona grata” (1906), „Win ide” (On idzie, 1906), nad zbiorową w powieści „Fata morgana” (1903-1910). Nowelę „Cwit jabłuni” (Kwiat jabłoni, 1902) poświęcił analizie napięcia między literaturą a normami moralnymi. Problemy ludzkiej psychologii – wieśniaka, inteligenta, kata, rewolucjonisty – w sytuacjach granicznych nie porzucały jego twórczości od pocz. lat 90-ych do końca życia.
Bardzo znaną ze względu na ekranizację zrealizowaną w latach 60-ych XX w. przez reżysera Serhija Paradżanowa stała się powieść z życia Hucułów „Tini zabutych predkiw” (Cienie zapomnianych przodków, 1911).
Będąc znawcą i zwolennikiem nowoczesnej literatury europejskiej, wespół z pisarzem Mykołą Czerniawskim ogłosił w 1903 r. odezwę do młodych pisarzy ukraińskich, w której zachęcał do otwarcia się na nowe prądy literackie. Za życia uznany za jednego z najlepszych prozaików-impresionistów w Europie, tłumaczony na język niemiecki, polski, rosyjski i inne.Jego znakomity styl i wielka kultura językowa sprawiły, iż wywarł znaczny wpływ na rozwój ukraińszczyzny literackiej.
Publikował zarówno w Austro-Węgrzech (Galicja) w lwowskich czasopismach „Prawda”, „Zoria”, „Dzwinok”, jak i w Rosji (Naddnieprze). Główne zbiory opowiadań to „W putach szatana” (W pętach szatana, 1899), „Po l’uds’komu” (Po ludzku, 1900).


Filmy:



blog comments powered by Disqus